O kondycji samorządowych budżetów

Bezpieczeństwo i samodzielność finansowa samorządów mogą być zagrożone w perspektywie końca roku i lat kolejnych - wynika z danych zebranych przez Śląski Związek Gmin i Powiatów.

Śląski Związek Gmin i Powiatów przeanalizował sytuację finansową samorządów lokalnych z województwa śląskiego. Zlecił raport dotyczący ogólnej kondycji budżetów gmin i powiatów oraz zebrał dane dotyczące ubytków z PIT na kwiecień br. (w stosunku do kwietnia 2019 r.). Wstępne informacje pokazują, że bezpieczeństwo i samodzielność finansowa samorządów mogą być zagrożone w perspektywie końca roku i lat kolejnych. Ucierpią na tym lokalne inwestycje i usługi publiczne.

Realne ryzyko pogorszenia się kondycji sektora finansów publicznych na niespotykaną dotąd skalę – taka prognoza pojawia się coraz częściej w wypowiedziach ekspertów. Jeśli chodzi o samorządowe budżety, to coraz więcej wskazuje na to, że dziura w finansach uwidoczni się w drugiej połowie tego roku. Te prognozowane założenia samorządowcy muszą zderzyć „z życiem”

- W ostatnich tygodniach dużo mówimy o powrocie do nowej normalności. Dla samorządów ten powrót oznacza pobudzenie lokalnej gospodarki i zapewnienie kluczowych usług publicznych. Jednocześnie patrząc na wstępne dane finansowe pojawia się pytanie, czy ten powrót w oczekiwanym zakresie będzie możliwy? – mówi Piotr Kuczera, Przewodniczący Śląskiego Związku Gmin i Powiatów, Prezydent Rybnika.
Wskaźniki nie pozostawiają złudzeń – „wszystko w dół”

Śląski Związek Gmin i Powiatów (ŚZGiP) na podstawie zebranych danych finansowych samorządów lokalnych z naszego regionu wstępnie ocenił ich obecną sytuację. Zlecił przygotowanie raportu, który w całościowy sposób prezentuje stan budżetów gmin i powiatów w odniesieniu do kluczowych wskaźników finansowych (dane z lat 2015-2019, z oficjalnych sprawozdań budżetowych jst, a także z wieloletnich prognoz finansowych). Zebrał też dane z jednostek samorządu terytorialnego z województwa śląskiego, które dotyczą wpływów do budżetów samorządów z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) za miesiąc kwiecień 2020 r. (w porównaniu z kwietniem 2019 r., w ankiecie wzięły udział wszystkie gminy i powiaty z woj. śląskiego).

- To wstępny obraz tego, w jakiej aktualnie kondycji finansowej jesteśmy, ale też w jakim kierunku zmierzamy. Wszystkie przeanalizowane wskaźniki pokazują podobną tendencję. Jest to zmniejszenie bezpieczeństwa i samodzielności finansowej oraz ograniczony potencjał inwestycyjny gmin i powiatów – wyjaśnia Krzysztof Matyjaszczyk, Wiceprzewodniczący Związku, Prezydent Częstochowy.
Podsumowując zebrane dane w raporcie wygląda to następująco:

• spadek „samodzielności finansowej” jst (udział dochodów własnych w dochodach ogółem), zwłaszcza w 2019 roku;
• zmniejszanie wartości wskaźnika nadwyżki operacyjnej (w stosunku do dochodów bieżących) w kolejnych latach – co ogranicza potencjał inwestycyjny samorządów (w stosunku do 2015 r. w 2019 r., to np. dla gmin miejsko-wiejskich 20% oraz dla miast na prawach powiatu 19%);
• coraz szybszy wzrost luki finansowej w oświacie, związany ze zmianami w jej systemie (zwłaszcza od roku 2017), grożący utratą płynności samorządów przy dodatkowym przewidywanym spadku dochodów bieżących;
• w kwietniu - ok. 40% w relacji do analogicznego okresu w 2019 r. - spadek wpływów z PIT zarówno w przypadku gmin, jak i powiatów (w świetle wstępnych danych z badań ankietowych; kwiecień 2020 do kwietnia 2019);

Potencjał inwestycyjny samorządów w opałach

Na tle analizowanych wskaźników szczególnie niepokoi spadek tzw. nadwyżki operacyjnej, która pokazuje realny poziom bezpieczeństwa finansowego samorządów. Oznacza dodatnią różnicę między dochodami bieżącymi a wydatkami bieżącymi w danym roku.

- Nadwyżka operacyjna w odpowiedniej wysokości to swego rodzaju potencjał inwestycyjny samorządów i gwarancja zachowania płynności finansowej budżetów. Im większa jej wartość, tym mniejsze ryzyko utraty płynności finansowej, która może nastąpić w wyniku negatywnych czynników zewnętrznych – tłumaczy dr Jan Maciej Czajkowski, ekspert Związku Miast Polskich ds. samorządowych finansów, autor raportu przygotowanego na zlecenie ŚZGiP.

Niski poziom lub brak nadwyżki operacyjnej, zwłaszcza utrzymujący się w dłuższym czasie, ma zawsze negatywne skutki dla każdej jednostki samorządu terytorialnego. Gmina „z niską nadwyżką” nie posiada wolnych środków finansowych na realizowanie inwestycji. Nie ma ich również na tzw. wkład własny, który jest niezbędny w przypadku projektów unijnych, może też mieć problemy z ewentualnym zaciąganiem nowego długu potrzebnego na te przedsięwzięcia. W dalszej perspektywie brak nadwyżki operacyjnej, a więc de facto utrata płynności finansowej budżetu - w przypadku niektórych gmin - może prowadzić do ograniczenia realizowania podstawowych zadań i usług publicznych.
Luka w oświacie od dawna uderza w finanse samorządów, a w kryzysie szczególnie

Problemem, który od lat przewija się w samorządowych dyskusjach jest luka finansowa w oświacie. Wskaźnik ten pokazuje różnicę między, otrzymywaną przez samorządy subwencją oświatową powiększoną o dochody bieżące, a wydatkami bieżącymi na ten cel.

- Z danych ujętych w raporcie przygotowanym na zlecenie naszego Związku można odczytać trend, który widać również w całej Polsce. To coraz szybszy wzrost luki finansowej w oświacie, który zaczął się już w 2017 r. – mówi Krzysztof Matyjaszczyk, Wiceprzewodniczący Związku.

Oświata to dziedzina, która ma szczególne znaczenie dla finansów samorządów. Łączna kwota wydatków bieżących na ten cel stanowi bowiem największą część wydatków bieżących na wszystkie usługi samorządowe. Obecny poziom kwoty „luki finansowej w oświacie” w Polsce to ponad 25,9 miliarda złotych, a tylko w latach 2016 a 2019 - ze względu na wprowadzoną wtedy reformę - to 8,5 miliarda złotych.

- Te dane dowodzą, że obecny sposób finansowania oświaty wymaga systemowej zmiany. I to też jeden z postulatów samorządów na czas wychodzenia z kryzysu – dodaje Krzysztof Matyjaszczyk.

Wskaźniki finansowe pokazują, że aktualny poziom luki finansowej w oświacie ponad dwukrotnie zmniejsza (liczoną bez tej luki) kwotę nadwyżki operacyjnej (potencjał inwestycyjny samorządów). Dlatego też, jeśli udałoby się wprowadzić odpowiednie zmiany prawne i choćby tylko powrócić do poziomu trendów w luce z lat 2010-2016, to wówczas wzrosłyby odpowiednio poziomy nadwyżki operacyjnej w poszczególnych gminach i powiatach, a więc oddaliłoby się od samorządów ryzyko utraty płynności finansowej.

Ubytki w dochodach z PIT i inne obciążenia na przykładach

Na liście problemów dotyczących samorządowych budżetów od 2019 r. znalazł się też PIT, ze względu na wprowadzone właśnie wtedy zmiany prawne. W ich efekcie samorządy utraciły po stronie dochodowej znaczące środki. Na te zmiany nałożyły się skutki gospodarcze trwającej epidemii, w postaci ograniczonych wpływów z tego tytułu. W świetle wstępnych danych za kwiecień 2020 r. w stosunku do analogicznego miesiąca w minionym roku, średnio w skali gmin i powiatów woj. śląskiego, to ok. 40% mniej.

- W przypadku gminy Bieruń ta różnica w oparciu o wstępne dane wynosi aż 47% - mówi Krystian Grzesica, Burmistrz Bierunia i dodaje:
- Na tę różnicę składają się nie tylko skutki epidemii, ale również ulgi podatkowe związane z podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy zwolnienia z podatku osób poniżej 26. roku życia. W tym przypadku, porównując 2020 i 2019 rok, to kwota 2,5 miliona złotych.

Samorząd Bierunia musi jeszcze dopłacać z budżetu miasta 10 milionów złotych do subwencjonowanych zadań oświatowych. Natomiast, mimo zaplanowanych od września podwyżek wynagrodzenia dla nauczycieli subwencja oświatowa będzie niższa o 82 tysiące złotych. Ostateczny bilans w tym zakresie znany będzie pod koniec 2020 r.

- Podajemy różne, duże kwoty, które wydają się suchymi wartościami. Jednak w rzeczywistości stoją za nimi konkretne zadania, których samorząd być może nie będzie mógł zrealizować w dotychczasowym zakresie, a może nawet wcale – mówi Krystian Grzesica.

Burmistrz Bierunia dodaje, że dziś miasto szuka oszczędności na przykład w zakresie tzw. bieżącego utrzymania. W tej kategorii mieszczą się zadania związane ze sprzątaniem przestrzeni publicznej, koszeniem terenów zielonych, ale i oświetleniem. Należy to robić z dużą ostrożnością, aby na działaniach oszczędnościowych nie ucierpieli mieszkańcy.

- Chcemy wspierać sektor prywatny i różne grupy mieszkańców, zwłaszcza w dobie epidemii. Chcemy również, aby system nauki był efektywny i atrakcyjny dla młodzieży, a nauczyciele byli godnie wynagradzani. Jednak zwracamy uwagę, że musi się to odbywać na innych warunkach – podsumowuje Burmistrz Bierunia.

Podobny obraz rysuje się w odniesieniu do sytuacji większych miast, takich jak np. Częstochowa. Strata w dochodach miasta w 2019 r. ze względu na ulgi podatkowe, to 20 milionów złotych. 96 milionów złotych z kolei w poprzednim roku Częstochowa dopłaciła ze swojego budżetu do subwencjonowanych zadań oświatowych.

- W 2019 r. dopłaciliśmy również 6 milionów złotych do realizacji rządowych zadań zleconych i 4,7 miliona na częściowe pokrycie ujemnego wyniku finansowego Miejskiego Szpitala, który w tym roku już kosztował nas kolejne 7,2 miliona złotych – wylicza Krzysztof Matyjaszczyk, Prezydent Częstochowy.

Co więcej, Częstochowa - tylko z tytułu ubytku PIT za kwiecień 2020 r. - straciła w stosunku do kwietnia 2019 roku ponad 13 milionów złotych. To efekt zamrożenia gospodarki w czasie epidemii, co będzie się też odbijać na wpływach z PIT w najbliższych miesiącach.
Grozi nam zastój w inwestycjach i spadek jakości życia

Diagnoza obecnej kondycji samorządowych finansów skłania do kilku wniosków. Bardzo prawdopodobne, że czeka nas stagnacja na lokalnym rynku inwestycji, która pogłębi jeszcze bardziej wieszczony kryzys i odbije się negatywnie na budżecie państwa. Jednak trzeba pamiętać, że poza nowymi działaniami inwestycyjnymi jest też spora grupa tych już zrealizowanych, a wciąż wymagających nieustannego rozwijania i stałych nakładów finansowych (np. infrastruktura wodno-kanalizacyjna i drogowa). Samorządowcy od dawna mówią też o ryzyku ograniczenia niektórych usług publicznych. W tym sensie kryzys może uderzyć np. w sieć transportu publicznego, pomoc i politykę społeczną, ofertę edukacyjną, kulturalną i rekreacyjną, ale też w działalność klubów sportowych i NGOs (generalnie wszędzie tam, gdzie wydatkowane są na usługi środki bieżące). Równie prawdopodobny jest też wzrost cen wybranych usług publicznych, zwłaszcza w dziedzinach, które jeszcze przed epidemią, ze względu na zewnętrzne czynniki drożały (np. odbiór i zagospodarowanie odpadów czy zaopatrzenie w energię elektryczną).

- Gra nie toczy się o to, czy uda się zrealizować w danej gminie budowę kolejnego placu zabaw czy ronda. Stawką jest dotychczasowa jakość naszego życia, niezależnie od tego, czy mieszkamy w małej gminie czy dużym mieście – mówi Piotr Kuczera, Przewodniczący Śląskiego Związku Gmin i Powiatów.

Na standard życia wspólnot lokalnych składa się zakres, jakość i dostęp do kluczowych usług publicznych oraz inwestycje w szeroko rozumianą infrastrukturę publiczną, z której korzystają wszyscy mieszkańcy.

- Tydzień temu świętowaliśmy 30. rocznicę odbudowy samorządu lokalnego i podkreślaliśmy, że ten lokalny świat przeobraziliśmy razem. Teraz razem musimy walczyć o to, aby ten lokalny krajobraz się nie zmienił – podsumowuje Piotr Kuczera.

ŚZGiP – jest największą regionalną organizacją samorządową w Polsce, zrzeszającą obecnie 140 jednostek samorządu terytorialnego z woj. śląskiego (w tym wszystkie miasta na prawach powiatu), jego misją jest służba na rzecz dobra publicznego w województwie śląskim poprzez wspieranie społeczności i samorządów lokalnych (www.silesia.org.pl).


Źródło: UM Częstochowy

Częstochowa: Prezydent z absolutorium

Rada Miasta Częstochowy po debacie nad raportem o stanie miasta za ubiegły rok udzieliła prezydentowi Krzysztofowi Matyjaszczykowi wotum zaufania. Przyjęła także sprawozdanie finansowe oraz sprawozdanie z wykonania budżetu za 2019 r. i udzieliła prezydentowi absolutorium.

Nowelizacja ustawy o samorządzie wprowadziła wotum zaufania dla prezydenta miasta – poprzedza ja prezentacja raportu o stanie gminy za poprzedni rok, a potem dyskusja wokół niego. Później Rada głosuje nad udzieleniem (bądź nieudzieleniem) wotum zaufania władzy wykonawczej, czyli - w przypadku Częstochowy – prezydentowi miasta.

Za udzieleniem wotum prezydentowi Krzysztofowi Matyjaszczykowi zagłosowało 18 radnych, przy sprzeciwie 10. Tak samo zagłosowano w sprawie absolutorium po prezentacji i dyskusji nad sprawozdaniem finansowym i budżetowym za 2019 r.

Pozytywną opinię dotyczącą prawidłowości wykonania budżetu za 2019 rok wydała Regionalna Izba Obrachunkowa (RIO), biegły rewident oraz Komisja Rewizyjna Rady Miasta.

Wiarygodność finansową miasta Częstochowy oraz racjonalną politykę finansową prowadzoną przez władze samorządowe potwierdza też niedawna analiza międzynarodowej agencji Fitch Ratings. Mimo zauważalnych zewnętrznych zagrożeń dla finansów miasta utrzymała ona międzynarodowy rating Miasta Częstochowy na poziomie BBB+ oraz krajowy na poziomie AA - z perspektywą stabilną.

Eksperci Fitch są zdania, że Częstochowa utrzyma wskaźniki zadłużenia zgodne z jej obecnymi ratingami, pomimo oczekiwanego pogorszenia koniunktury gospodarczej wywołanego pandemią oraz decyzjami władz centralnych w zakresie obniżenia stawki PIT
i podwyżek płac nauczycieli (które niekorzystnie wpłyną na wyniki finansowe Miasta w 2020 r.). Fitch ocenia bowiem, że miasto od lat stara się utrzymywać wzrost wydatków operacyjnych pod ścisłą kontrolą.


Warto przypomnieć najważniejsze wielkości oraz uwarunkowania realizacji budżetu Miasta Częstochowy za 2019 r.

Zaplanowane dochody w kwocie 1 mld 397 mln zł zostały wykonane w wysokości 1 mld 386 mln zł tj. w 99,2% planowanych wielkości. Z tego dochody bieżące zostały wykonane w 100,8 % tj. w kwocie 1 mld 322 mln zł, a majątkowe w wysokości 64 mln 173 tys. zł tj. w 75 %.

Dochody, które zostały wykonane poniżej zaplanowanej wielkości to dochody majątkowe z tytułu refundacji dla miasta wydatków współfinansowanych środkami Unii Europejskiej. Wykonanie takie wynika z długotrwałych procedur refundacji wydatków ze środków unijnych.

Natomiast dochody ściągane i wymierzane przez Urząd Miasta zostały wykonane w prawie 102%. Główne źródło, jakim jest podatek od nieruchomości zostało wykonane w 97,5% tj. w kwocie 142 mln 873 tys. zł.
Pozostałe podatki i opłaty lokalne zostały wykonane ponad zaplanowane wielkości lub w wielkościach bliskich ustalonego planu. W prawie 100% zostały wykonane dochody pozyskiwane z majątku miasta, tj.: ze sprzedaży lokali i nieruchomości, z opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości oraz najmu. Plan dochodów pozyskiwanych z mienia został wykonany w kwocie 48 mln 628 tys. zł, tj. w 99% planu.

Pozostałe dochody majątkowe to dochody, które na rzecz budżetu miasta powinny być przekazane z Unii Europejskiej przez instytucje zarządzające. Te źródła wykonane zostały poniżej zakładanych wielkości. Niższe od planowanych wpływy wynikały głównie ze zmian harmonogramów realizacji zadań oraz długotrwałych procedur refundacji wydatków wcześniej poniesionych przez miasto, a współfinansowanych środkami Unii Europejskiej.

Strona wydatkowa budżetu miasta wykonana została w kwocie 1 mld 407 mln zł tj. w 95,3%. Wydatki bieżące zostały wykonane w kwocie 1 mld 243 mln zł tj. w 97,1 %, a wydatki majątkowe w kwocie 164 mln 595 tys. zł tj. 83,5%. Obiektywne uwarunkowania, do których należy zaliczyć długotrwałe często procedury przetargowe uniemożliwiające wyłonienie wykonawcy oraz długotrwałe procedury unijne zmierzające do podpisania umów gwarantujących pozyskanie środków wpłynęły na taką realizację wydatków.

W 2019 roku z budżetu miasta realizowano 131 zadań inwestycyjnych, z czego zakończono 88.

W roku 2019 na realizację zadań bieżących budżet przeznaczył ogółem 1 mld 243 mln zł, z tego:
- na zadania z zakresu oświaty i edukacyjnej opieki wychowawczej 466 mln 625 tys. zł,
- na zadania z zakresu pomocy społecznej, rodziny i pozostałych zadań w zakresie polityki społecznej - 346 mln 91 tys. zł.
- na transport i łączność 103 mln 335 tys. zł,
- na administrację publiczną 78 mln 310 tys. zł,
- gospodarkę komunalną i ochronę środowiska 74 mln 236 tys. zł,
- gospodarkę mieszkaniową 52 mln 874 tys. zł,
- kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego 35 mln 211 tys. zł.

Najwyższe kwotowo i procentowo wydatki dotyczyły, tak jak w latach ubiegłych, oświaty oraz pomocy społecznej, rodziny i pozostałych zadań w zakresie polityki społecznej

Dobrze ocenione – także przez organy kontrolne - wyniki budżetu zostały wypracowane pomimo niełatwej sytuacji dla wszystkich samorządów: nakładania na jednostki samorządu terytorialnego zadań bez zapewnienia ich pełnego finansowania i jednoczesne wprowadzanie w trakcie roku budżetowego na szczeblu rządowym zmian powodujących zmniejszenie samorządowych dochodów.

Realizacja budżetu w roku 2019 należała więc do bardzo trudnych, zwłaszcza, że w trakcie jego wykonania zostały wprowadzone przez stronę rządową ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych, zmniejszona została skala podatkowa, zwolnieni zostali z podatku podatnicy w wieku do 26 lat. Skutki wprowadzonych ulg to dla budżetu za 2019 rok co najmniej 20 mln zł. Kwotę tę miasto powinno otrzymać biorąc pod uwagę trwającą w 2019 r. koniunkturę gospodarczą oraz poziom realizacji tych dochodów na przestrzeni ostatnich lat. Mimo licznych apeli do strony rządowej o zrekompensowanie tych ubytków, rząd nie podjął żadnych działań rekompensujących utracone przez samorządy wpływy.

Kolejnym nałożonym na samorządy zadaniem było przeprowadzenie podwyżki płac dla nauczycieli. Miasto nie otrzymało subwencji oświatowej w kwocie, która zabezpieczyłaby środki na ten cel. Do zadań oświatowych miasto musiało więc dołożyć 96 mln zł (dwukrotnie więcej niż jeszcze w 2015 r.). Jest to duże obciążenie dla budżetu miasta. To kwota znacznie przewyższająca kredyt (EBI), z jakiego miasto zmuszone było skorzystać w 2019 roku.

Kolejny problem stanowiła realizacja rządowych zadań zleconych, do których miasto musiało dołożyć ponad 6 mln zł. Dodatkowo miasto musiało pokryć ujemny wynik finansowy Miejskiego Szpitala w związku z niedofinansowaniem tej placówki przez Narodowy Fundusz Zdrowia, a także zapłacić opłatę za odprowadzenie wód opadowych na rzecz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

W celu prawidłowej realizacji budżetu władze miasta musiały więc podjąć wiele działań oszczędnościowych i ograniczać wydatki bieżące w niemal każdej dziedzinie. Zaoszczędzone środki kierowane były przede wszystkim na zabezpieczenie zadań oświatowych oraz z zakresu zdrowia i pomocy społecznej.

W załączeniu treść wystąpienia i prezentacja nt. wykonania budżetu Miasta Częstochowy 2019 r. przedstawiona na sesji Rady Miasta 21 maja 2020 r. przez prezydenta Częstochowy oraz sprawozdanie z wykonania budżetu za 2019 r.

Zachęcamy także do zapoznania się z „Raportem o stanie miasta – Częstochowa 2019” i sprawozdaniem finansowym za 2019 r. (linki do BIP):

https://bip.czestochowa.pl/artykul/29901/1164941/raport-o-stanie-miasta-czestochowa-2019-r

https://bip.czestochowa.pl/artykul/71575/1164806/sprawozdanie-finansowe-miasta-czestochowy-za-rok-2019

Źródło: UM

Częstochowa: Budżet przyjęty

Na sesji 22 grudnia – po przedstawionej autopoprawce prezydenta Krzysztofa Matyjaszczyka i kilku wprowadzonych w czasie obrad zmianach – Rada Miasta przegłosowała budżet Częstochowy na kolejny rok. 20% wydatków Częstochowy mają w 2018 r. stanowić inwestycje.

Budżet Miasta Częstochowy na 2018 r. został przyjęty 22 grudnia przez Radę Miasta przy 17 głosach „za”, 6 przeciw i 5 wstrzymujących się.
Ponad połowa wydatków przyszłorocznego budżetu to środki zabezpieczone na oświatę i wychowanie oraz pomoc społeczną. Ma być nadal dużo programów dedykowanych bezpośrednio mieszkańcom oraz więcej zadań proekologicznych.

O projekcie budżetu i jego głównym wskaźnikach w jego wersji pierwotnej pisano w listopadzie:
http://www.czestochowa.pl/page/7,aktualnosci.html?id=9874

W zakresie wydatków zmiany „skonsumowane” autopoprawką dotyczą wprowadzenia nowych zadań lub zwiększenia kwot na planowane już wcześniej w projekcie. Wydatki (a jednocześnie zaplanowane dochody) budżetu miasta rosną o 10,2 mln zł.

W trosce o poprawę jakości usług świadczonych przez Miejski Szpital Zespolony środki na jego rozbudowę i modernizację – wraz z zakupami inwestycyjnymi – zostały zwiększone o 2 mln 400 tys. zł Do budżetu wprowadzono także pilotażowy program ,,Dostępny lekarz” z kwotą 300 tys. zł.

Pilotażowy charakter będzie miał też program bezpłatnych przejazdów uczniów i uczennic szkół średnich komunikacją publiczną (wcześniej z opłat prezydent miasta zwolnił uczniów szkół podstawowych i wygaszanych gimnazjów). Na jego realizację przeznaczono 1,5 mln zł.

Na tzw. dokumentację przyszłościową zabezpieczono kwotę w wysokości 500 tys. zł. Dokumentacja dotyczy przygotowania projektów związanych z przyszłymi inwestycjami na ulicach Boya-Żeleńskiego, Sosnowieckiej, a także drogą na terenach Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej oraz projektami w ramach zadań Wydziału Bieżącego Utrzymania MZDiT.

Dodatkowe 500 tys. zł znalazło się w przyszłorocznym budżecie na program modernizacji i wymiany oświetlenia.

Celem poprawy infrastruktury rowerowej w mieście, na program jej rozbudowy – w tym System Częstochowskiego Roweru Miejskiego – przeznaczono na przyszły rok 400 tys. zł.

W ramach działań proekologicznych – zorientowanych m.in. na poprawę jakości powietrza w mieście – wykraczających poza program ,,Zielona Częstochowa” na likwidację niskiej emisji, w tym dofinansowanie modernizacji systemów grzewczych oraz dopłaty do paliw w budżecie znalazło się 500 tys. zł.

O 100 tys. zł zwiększono środki na ściśle związany z kierunkami rozwojowymi miasta program ,,Akademicka Częstochowa”. Kwota zostanie przeznaczona na działania inwestycyjne – takie jak doposażenie pracowni, zakup komputerów i oprogramowania dla studentów.

W budżecie – po autopoprawce - znalazły się też środki na potrzebne zdaniem wielu mieszkańców inwestycje, które pojawiły się jako propozycje zadań w Budżecie Obywatelskim lecz – mimo dużej liczby oddanych głosów – nie „załapały” się do finansowania ze środków BO w przyszłym roku. Tak więc w budżecie na 2018 rok dodatkowo znalazły się środki na budowę przystani kajakowej nad Wartą w rejonie ul. Nadrzecznej (500 tys. zł) oraz Wodny Plac Zabaw dla dzieci na Promenadzie Niemena (400 tys. zł).

Za kwotę 30 tys. zł sfinansowana zostanie akcja ,,Zwierzęta są kochane”. Jej celem będzie m.in. upowszechnianie właściwych, pełnych empatii postaw wobec czworonogów, a także szersza promocja adopcji zwierząt z miejskiego schroniska.

Mając na uwadze potrzebę upowszechniania wiedzy o dziejach miasta, w ostatecznej wersji budżetu zabezpieczono także – w kwocie 35 tys. zł – finansowanie zajęć poświęconych historii Częstochowy pod hasłem „Jasne, że Muzeum”.

Na likwidację barier architektonicznych w placówkach miejskich przeznaczono dodatkowo 135 tys. zł.

Uwzględnienie wniosku radnych spowodowało także zapisanie w budżecie dodatkowych 50 tys. zł na wspieranie inicjatyw na rzecz seniorek i seniorów znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej.

W budżecie zostały również uwzględnione wnioski częstochowskich klubów sportowych o środki na umowy w ramach promocji miasta poprzez sport: piłkę nożną – 1,8 mln zł (w autopoprawce było 1,5 mln zł, w trakcie sesji budżetowej prezydent objął kolejną autopoprawką propozycję zwiększenia tej kwoty o 300 tys. zł), siatkówkę – 1,2 mln zł oraz żużel – 3,5 mln zł. Do Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji trafi dotacja na dofinansowanie zadań inwestycyjnych w wysokości 600 tys. zł.

Wersja budżetu przyjęta w piątek jest generalnie zgodna z wersją projektu po autopoprawce prezydenta Częstochowy, która jest dostępna pod linkiem: https://bip.czestochowa.pl/artykul/33031/1156342/projekt-budzetu-miasta-czestochowy-na-rok-2018, z wyjątkiem kilku zmian, które nastąpiły już w trakcie sesji budżetowej.

Autopoprawką prezydenta – oprócz podniesienia kwoty na promocję miasta poprzez piłkę nożną zostało objęte w piątek zadanie: rozbudowa i modernizacja Szkoły Podstawowej nr 47. Inwestycja miałaby się rozpocząć w 2018 r. - na ten rok zapisano kwotę 300 tys. zł; natomiast do Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta wpisano na ten cel kwoty 2,5 mln zł w 2019 r. i 6 mln zł w 2020 r.

Częstochowscy radni złożyli łącznie 384 wniosków do uchwały budżetowej. Uwzględnienie wszystkich nie było możliwe z rozmaitych, obiektywnych powodów – takich jak brak możliwości realizacji wniosków w planie jednorocznym, wskazana wysokość kwoty, brak określenia źródeł finansowania czy nieuregulowany stan prawny.

Przyszłoroczne wydatki miasta wyniosą ponad 1 mld 330 mln zł. Lokalne opłaty i podatki – w tym podatek od nieruchomości – pozostają bez zmian.

Dług miasta nie przekroczy 39% rocznych dochodów – a to bardzo daleko do maksymalnego, ustalonego dla samorządów pułapu. Miejskie inwestycje – w kwocie ok. 262 mln zł na zadania zarówno nowe, jak i kontynuowane – będą stanowić aż 20% ogółu wydatków budżetowych w 2018 roku. Największe pod względem kosztów inwestycje to m.in.: budowa węzłów przesiadkowych przy dworcach, docieplenia szkół i innych budynków publicznych, rozpoczęcie rozbudowy DK-46 (Główna, Przejazdowa, obejście ul. św. Barbary) oraz kompleksowej przebudowy alei Wojska Polskiego/DK-1, a także pierwszy etap budowy parku wodnego czy kolejny etap modernizacji parku Lisiniec.


Źródło: PAP S.A. 

Ulga w Częstochowie. Od nowego roku mniejsze opłaty za proekologiczne auta

Od przyszłego roku władze Częstochowy chcą obniżyć niektóre lokalne podatki i opłaty. Znacznie mniej niż dotychczas mieszkańcy mieliby zapłacić za środki transportu, większa miałaby być ulga proekologiczna dla samochodów najmniej szkodzących środowisku.

Od przyszłego roku niższe mają być też stawki za powierzchnie wykorzystane na działalność gospodarczą oraz za grunty zajęte pod hałdy pokopalniane – podał w poniedziałek magistrat.

Przygotowanie propozycji stawek podatków i opłat lokalnych to element prac nad budżetem Częstochowy na 2017 rok. Włodarze miasta zaznaczają, że planując dochody podatkowe na przyszły rok biorą pod uwagę potrzebę kontynuowania polityki wspierania rozwoju gospodarczego miasta oraz tworzenia nowych miejsc pracy.

„Przygotowując uchwały podatkowe na kolejny rok, staraliśmy się wsłuchać w głosy mieszkańców, w tym przedsiębiorców. Proponowane zmiany stawek to efekt wniosków mieszkańców i spotkań m.in. z firmami transportowymi” - powiedział prezydent Częstochowy Krzysztof Matyjaszczyk.

Zgodnie z propozycją prezydenta stawki podatku od nieruchomości w większości przedmiotów opodatkowania mają pozostać na poziomie z 2016 roku. Biorąc jednak pod uwagę wnioski mieszkańców posiadających grunty sklasyfikowane jako „tereny różne”, na których zlokalizowane są hałdy pokopalniane, określono nową stawkę dla takich gruntów na 0,10 zł za 1 m kw. Dotychczas mieszkańcy płacili według stawki od tzw. gruntów pozostałych - 0,47 zł za 1 m kw., czyli obniżka może wynieść 78,7 proc.

Aby zachęcić do prowadzenia biznesu w Częstochowie, władze planują obniżenie stawki podatkowej dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – byłaby to obniżka z kwoty 22,86 zł w 2016 r. do kwoty 21,69 za 1 m kw. w 2017 r. (o 5,1 proc.). Samorząd w dalszym ciągu chce utrzymać niską stawkę dla budynków pozostałych przeznaczonych wyłącznie na składowanie opału w kwocie 0,71 zł za 1 m kw (o 96,7 proc. mniej, niż stawka ministerialna wynosząca 7,62 zł).

Po rozmowach z przedsiębiorcami z sektora transportu wypracowano wspólne stanowisko w sprawie wysokości stawek tego podatku na 2017 rok. Przygotowany projekt uchwały uwzględnia znaczne obniżenie wszystkich stawek podatkowych. Np. dla najpopularniejszego zespołu pojazdów o dopuszczalnej masie powyżej 36 ton stawka wyniesie 2800 zł w roku 2017, a obecnie jest to 4860 zł.

Ponadto, uwzględniając wpływ pojazdów na środowisko, prezydent zaproponuje radnym zwiększenie z 10 do 50 proc. ulgi w stawce dla pojazdów posiadających certyfikat czystości spalin Euro 5 i Euro 6.
Z pozostałych opłat lokalnych pobieranych w Częstochowie rekomendacja dla radnych idzie w kierunku utrzymania stawek opłaty targowej w 2017 r. na poziomie stawek tegorocznych. Podobnie jak w roku bieżącym, w 2017 r. władze miasta nie planują wprowadzenia opłaty od posiadania psów.

Miasto zamierza kontynuować w 2017 r. politykę tworzenia korzystnych warunków do prowadzenia działalności gospodarczej. Obowiązujące w Częstochowie uchwały zwalniające przedsiębiorców z podatku od nieruchomości cieszą się dużym zainteresowaniem i przynoszą wymierne efekty w postaci utworzonych miejsc pracy.

W oparciu o te uchwały, od 2012 r. możliwość zwolnienia z podatku od nieruchomości w ramach pomocy de minimis oraz regionalnej pomocy inwestycyjnej uzyskało 66 przedsiębiorców, którzy zadeklarowali utworzenie łącznie 502 miejsc pracy (321 miejsc pracy już powstało).

Uchwały o stawkach podatkowych na kolejny rok powinny zostać podjęte przez miejskich radnych w takim terminie, aby zostały opublikowane do końca br. w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego.

(PAP)

Plany Częstochowy. Jak miasta szykują się do nowej unijnej perspektywy 2014-2020

Aktualnie nasze działania skierowane są na przygotowanie dokumentacji projektowych, z pomocą których będziemy mogli ubiegać się o fundusze UE - mówi Krzysztof Matyjaszczyk. Z prezydentem Częstochowy rozmawiamy o przygotowaniach miasta do nowych konkursów unijnych.  

Ile inwestycji finansowanych ze środków UE realizuje obecnie miasto? Jakie to inwestycje? 

Krzysztof Matyjaszczyk, prezydent Częstochowy: - Miasto zakończyło  realizację zadań współfinansowanych ze środków unijnych w okresie programowania 2007-2013. Złożyliśmy wnioski o płatność końcową dla projektów, które zakończyły się w grudniu 2015 r. 

Miejski Zarząd Dróg i Transportu oczekuje jeszcze na refundację środków w wysokości 4 mln zł za zadanie, które zostało zrealizowane w 2014 r. ze środków własnych miasta. Była to budowa przedłużenia ul. Bohaterów Monte Cassino do ul. Śląskiej. Gdy w ubiegłym roku pojawiły się dodatkowe możliwości w ramach budżetu unijnych środków za lata 2007-2013 – złożyliśmy wniosek i uzyskaliśmy dofinansowanie. Teraz skierowaliśmy już wniosek o płatność końcową.

Czekamy też na możliwość refundacji środków za termomodernizację SP 13 i Gimnazjum 16. Zadanie zrealizował – jeszcze w 2010 r. - Wydział Inwestycji i Zamówień Publicznych.

Wniosek o dofinansowanie został oceniony pozytywnie, ale z powodu braku środków wylądował na liście rezerwowej. W 2014 r., kiedy urząd marszałkowski dysponował już oszczędnościami poprzetargowymi z innych projektów,  nasz projekt uzyskał dofinansowanie.  W tym przypadku również mówimy o środkach w ramach „starej” perspektywy unijnej, w  kwocie 1,8 mln zł.

W ilu konkursach o unijne dotacje zamierza wystąpić miasto w tym roku? Co to za projekty? Jak oceniają Państwo swoje szanse na dotacje UE?

- Jeśli chodzi o środki nowej perspektywy 2014-2020, pierwsze dofinansowanie zdobyły projekty społeczne: Powiatowy Urząd Pracy na aktywizację osób bezrobotnych w wieku 30 plus - wartość dofinansowania 8 mln zł, Agencja Rozwoju Regionalnego na Jurajski Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej - dofinansowanie 7,6 mln zł i Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej na projekt „Zmieniając dziś, projektujesz lepsze jutro” - dofinansowanie 3,6 mln zł.

W 2015 r. Wydział Funduszy Europejskich i Rozwoju UM wraz z wydziałami merytorycznymi przygotował dziewięć wniosków. Cztery dotyczą dofinansowania dodatkowych zajęć dla uczniów częstochowskich szkół - podstawowych, gimnazjalnych oraz ponadgimnazjalnych (ogólna kwota wnioskowanego dofinansowania to 6,2  mln zł), jeden - utworzenia dodatkowych miejsc opieki dla dzieci poniżej 3. roku życia w żłobku miejskim a także opieki niań i utworzenia klubiku dziecięcego dla rodziców powracających do pracy po przerwie związanej z opieką nad dzieckiem (dofinansowanie 2 mln zł).

Inny projekt związany jest z digitalizacją miejskiego zasobu geodezyjno-kartograficznego (wnioskowane dofinansowanie 3,2 mln zł), a trzy kolejne wnioski dotyczą rozwoju usług społecznych, w tym: przebudowy budynku przy ul. Krakowskiej 34, rozwoju systemu mieszkań socjalnych i chronionych (kwota wnioskowanego dofinansowania to 17 mln zł).

Czekamy na ocenę tych wniosków w trybie konkursowym, mając oczywiście nadzieję na pomyślne rozstrzygnięcia. W skali województwa śląskiego jesteśmy jednym z liderów (po Katowicach i Bielsku- Białej) w pozyskiwaniu środków, które są dzielone na poziomie regionalnym. W ramach perspektywy 2007-2013 zrealizowaliśmy 30 projektów inwestycyjnych, a kwota pozyskanego dofinansowania wyniosła ponad 300 mln zł, nie licząc  projektów z zakresu edukacji i pomocy społecznej finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego.

Jeżeli chodzi o strategiczne projekty drogowe MZDiT złożył właśnie wniosek o dofinansowanie rozbudowy Drogi Wojewódzkiej nr 908 w granicach miasta (liczymy na środki w wysokości 59,5 mln zł, szacunkowa wartość całej inwestycji to 120 mln zł). Zarząd Dróg czeka też na rozpatrzenie wniosku o dofinansowanie budowy ulicznego oświetlenia (w wysokości 1 mln zł).

Poza tym nasze projekty w nowej perspektywie pozyskiwania środków unijnych lokują się m.in. w obszarze efektywności energetycznej. Tu stawiamy na termomodernizację budynków 10 częstochowskich szkół, Bursy Miejskiej, pływalni krytej, hali Częstochowianka czy stacji Pogotowia Ratunkowego (wnioskowana kwota dofinansowania to 39 mln zł), ale także na ledowe oświetlenie uliczne, wymianę taboru autobusowego (być może także tramwajowego) i modernizację trakcji tramwajowej. Dużym przedsięwzięciem jest budowa węzłów przesiadkowych Park&Ride przy trzech częstochowskich dworcach (właśnie rozpisaliśmy przetarg na dokumentację projektową) wraz z rozbudową sieci ścieżek rowerowych.

Planujemy pozyskać środki unijne, które pozwolą rozbudować system przeciwpowodziowy i odprowadzania wody deszczowej w mieście i subregionie. Planujemy też dalszy rozwój usług publicznych opartych na technologiach informacyjnych.

W ramach perspektywy 2007-2013 udało się nam zrealizować kilkanaście dużych przedsięwzięć drogowych z udziałem funduszy unijnych. W obecnej perspektywie będziemy ubiegać się o środki na inwestycje z zakresu rozbudowy sieci drogowej, ze szczególnym uwzględnieniem jej podłączenia do projektowanych węzłów autostradowych. Oprócz przebudowy Drogi nr 908 chcielibyśmy m.in. rozbudować DK-46 - ulicę Główną i Przejazdową wraz z budową obejścia ul. św. Barbary do ul. Pułaskiego (planowana wartość całkowita 140 mln zł) i przebudować w niezbędnym zakresie mocno obciążony miejski odcinek DK-1 (szacunkowa wartość projektu 53 mln zł).

Zamierzamy pozyskać środki na rewitalizację „twardą” i „miękką”, tj. modernizację Starego Rynku i remont Teatru im. A. Mickiewicza, ale także na tzw. włączenie społeczne i eliminację ubóstwa. Będziemy się również ubiegać o środki na kształcenie dualne - w partnerstwie z przedsiębiorcami (wnioskowana kwota to 14 mln zł).

Wszystkie nasze planowane działania wpisują się w cele Strategii Europa 2020, której filarami są efektywność energetyczna, wzrost zatrudnienia, ograniczenie ubóstwa i nowoczesne technologie telekomunikacyjne. Interwencja funduszy unijnych nie będzie punktowa i wybiórcza lecz obejmie kompleksowo różne miejskie dziedziny i obszary.

Przypomnę, że dzięki Regionalnym Inwestycjom Terytorialnym Częstochowa wraz z ponad 30 gminami, miastami i powiatami otrzyma 104 mln euro na realizację komplementarnych przedsięwzięć zdefiniowanych we wspólnej strategii terytorialnej. Częstochowa pełni tu ważną funkcję instytucji pośredniczącej dla Regionalnych Inwestycji Terytorialnych – Subregionu Północnego.

Wnioski o dofinansowanie będziemy składać zgodnie z harmonogramami naborów wniosków ogłaszanymi przez instytucje organizujące konkursy. Aktualnie nasze działania skierowane są na przygotowanie dokumentacji projektowych, z pomocą których będziemy mogli ubiegać się o fundusze.
Zawsze nadrzędnym celem realizowanych przez częstochowski samorząd przedsięwzięć z udziałem środków unijnych oraz własnych jest poprawa jakości życia mieszkańców oraz wzmocnienie wizerunku naszego miasta jako nowoczesnego, konkurencyjnego ośrodka metropolitalnego.

Skąd miasto będzie finansować wkład własny do tych projektów?

- Głównie z dochodów własnych. Mamy podpisaną umowę z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym  na finansowanie przedsięwzięć  w ramach projektu infrastrukturalnego. Jeśli tylko dane zadanie zostanie zakwalifikowane do tego projektu, wkład własny będzie mógł pochodzić ze środków EBI.

Zaplanowane zmiany ustawowe - zmniejszenie kwoty udziałów w PIT w związku ze zwiększeniem kwoty wolnej od podatku, zniesienie obowiązku szkolnego 6-latków - mają wpływ na obniżenie dochodów bieżących samorządów. Samo tylko zwiększenie kwoty wolnej od podatku z 3 do 8 tys. zł może oznaczać dla Częstochowy dochody mniejsze o 56 mln zł, w sytuacji gdy rząd nie zapewni stosownych rekompensat.

Trzeba pamiętać, że ustawa o finansach publicznych zabrania w budżetach samorządów planować wyższe wydatki bieżące od dochodów bieżących. W praktyce więc zmniejszenie dochodów to nieuchronne cięcie wydatków, także m.in. na pomoc społeczną, oświatę, utrzymanie dróg. Oczywiście ewentualne zmniejszenie dochodów będzie miało istotny negatywny wpływ na indywidualny wskaźnik zadłużenia, a to obniży nasze możliwości inwestycyjne.

Jak wygląda kondycja finansowa miasta - czy ustawowe limity zadłużenia przeszkadzają w realizacji tych inwestycji? 

- Dziś budżet Częstochowy jest w dobrej kondycji finansowej. Zaplanowana nadwyżka operacyjna na 2016 rok zabezpiecza zarówno spłatę jak i obsługę zadłużenia. Pozostała część nadwyżki stanowi źródło finansowania wydatków majątkowych. Indywidualny wskaźnik zadłużenia w całym okresie objętym Wieloletnią Prognozą Finansową miasta kształtuje się na bezpiecznym poziomie.

Źródło: Serwis Samorządowy PAP

Częstochowa: Ośmiolatka zarządza miejskim budżetem

Alicja ma 8 lat i swój pomysł na miasto, który dzięki budżetowi obywatelskiemu zostanie zrealizowany. 

Podczas spacerów po parku Alicja doszła do wniosku, że przydałyby się w nim karmniki dla wiewiórek, którym zawsze przynosi smakołyki. Ponieważ dowiedziała się, że w Częstochowie wnioski do budżetu obywatelskiego może złożyć każdy mieszkaniec bez względu na wiek, stosowny dokument wypełniła. Do głosowania na swój pomysł zachęcała rodzinę, znajomych koleżanki i kolegów.

Pomysł 8-latki najwidoczniej spodobał się mieszkańcom. Podczas głosowania uzyskał 565 punktów i w przyszłym roku zostanie zrealizowany.

Źródło: PAP S.A. 
Fot. UM Częstochowa

Przed wyborami każdy może skontrolować wydatki gminy

Ile pieniędzy gmina wydaje na służbę zdrowia, a ile na wynagrodzenia dla urzędników? Nie trzeba będzie już analizować wielusetstronnicowych dokumentów budżetowych, by sprawdzać i porównywać jak samorządowcy wydają pieniądze podatników. Ruszył serwis www.wydatkigminy.pl, dzięki któremu każdy może on-line stworzyć mapę wydatków swojej gminy. 

– Mamy nadzieję, że przed wyborami samorządowymi generator map wydatków będzie narzędziem do prowadzenia merytorycznej kampanii wyborczej. Chcemy, by stał się impulsem do poważnej dyskusji o potrzebach polskich samorządów – mówi Michał Dulak, koordynator Ośrodka Studiów o Mieście (OSoM).

Na www.wydatkigminy.pl można stworzyć infografikę, która przedstawia na co i ile pieniędzy wydają władze w każdej miejscowości.– Wystarczy znaleźć odpowiednie dane na stronach swojej gminy, uzupełnić je w formularzu na stronie, a za pośrednictwem strony internetowej każdy zainteresowany może tworzyć mapę wydatków dla swojej gminy. Następnie można ją wydrukować i opublikować na stronie internetowej czy Facebooku. ­– tłumaczy Dulak.

[Zobacz krótki film o tym, jak stworzyć swoją pierwszą mapę wydatków]

- Nad wszystkim czuwać będą eksperci ds. samorządu terytorialnego. Z kolei w tłumaczeniu konsekwencji zapisów budżetowych mieszkańcom ważną rolę do spełnienia będą miały przede wszystkim organizacje społeczne oraz liderzy lokalni– dodaje ekspert.  

Wcześniej eksperci Klubu Jagiellońskiego stworzyli mapy wydatków miasta Krakowa w 2013 roku.
 – Mapa wydatków Krakowa spotkała się z bardzo dużym zainteresowaniem mediów, ale przede wszystkim zaciekawiła zwykłych obywateli.. Dlatego zdecydowaliśmy się stworzyć narzędzie, dzięki któremu tworzenie takich infografik będzie dużo prostsze - wyjaśnia Dulak.    

Budżet gminy jest jednym z najważniejszych narzędzi realizowania polityk publicznych na poziomie lokalnym i jednocześnie najmniej zrozumiałym aspektem funkcjonowania samorządu terytorialnego w Polsce. Zbliżające się wybory samorządowe oraz kolejny rok budżetowy to doskonały czas, aby przybliżyć znaczenie budżetu gminy mieszkańcom.Ośrodek Studiów o Mieście jest tworzoną przez Klub Jagielloński przestrzenią spotkania liderów danego miasta na rzecz jego dynamicznego rozwoju. Celem OSoM jest oparcie rozwoju polskich miast na kapitale ludzkim, społecznym i gospodarczym.